Voedingssupplementen

De afgelopen jaren hebben voedingssupplementen een ware hausse beleefd. Of het nu is om het gezichtsvermogen te ondersteunen, de fitheid te verbeteren of gewoon uit voorzorg – veel mensen grijpen regelmatig naar tabletten, poeders en capsules. Ongeveer twee derde van de volwassenen neemt voedingssupplementen, van wie ongeveer een derde meerdere keren per week*. Voedingssupplementen zijn uitgegroeid tot een miljardenmarkt en worden inmiddels als onmisbaar beschouwd. Maar is het gebruik van deze producten echt noodzakelijk?

Wie heeft voedingssupplementen nodig?

Voor veel mensen is het vanzelfsprekend om voedingssupplementen te nemen – uit bezorgdheid onvoldoende voedingsstoffen binnen te krijgen of in de hoop de eigen gezondheid te verbeteren en ziekten te voorkomen. Vaak wordt de beslissing over de noodzaak van voedingssupplementen zonder deskundig advies genomen. Wat velen niet weten: voedingssupplementen zijn levensmiddelen die in kleine doseringen vaak geïsoleerde toegevoegde stoffen zoals vitaminen en mineralen in geconcentreerde vorm bevatten. In tegenstelling tot geneesmiddelen hoeven ze geen toelatingsprocedure te doorlopen. Alleen een registratie bij het Duitse Bundesamt für Verbraucherschutz und Lebensmittelsicherheit (BVL) is vereist. De fabrikanten zijn als enige verantwoordelijk voor de veiligheid en kwaliteit van de producten, terwijl de bevoegde voedselautoriteiten toezien op de naleving van de wettelijke voorschriften.

Ondanks de wijdverbreide reclame dat voedingssupplementen een gezonde voeding ondersteunen of bijzondere effecten kunnen hebben, ziet de werkelijkheid er vaak anders uit. Volgens het Duitse Bundesinstitut für Risikobewertung (BfR), dat de Duitse regering adviseert over de veiligheid van voedingssupplementen, en de Deutsche Gesellschaft für Ernährung (DGE) is voor de meeste gezonde mensen een evenwichtige voeding ruimschoots voldoende om in de behoefte aan alle essentiële voedingsstoffen te voorzien. Een uitzondering vormt echter vitamine D, dat het lichaam zelf aanmaakt wanneer de huid voldoende aan zonlicht wordt blootgesteld. In de meeste gevallen zijn voedingssupplementen daarom overbodig en zouden ze bij langdurig gebruik in een te hoge dosering zelfs schadelijk kunnen zijn.

De risico’s van voedingssupplementen

Een belangrijk punt: voedingssupplementen zijn geen “wondermiddelen”. Ze kunnen een ongezonde of eenzijdige voeding niet compenseren. Integendeel: een overmatige inname van bepaalde afzonderlijke voedingsstoffen kan zelfs schadelijk zijn – bijvoorbeeld door overdosering of wisselwerkingen met medicijnen. Ongeveer 10% van de gebruikers van voedingssupplementen meldt ongewenste bijwerkingen.

Er zijn echter uitzonderingen. In bepaalde gevallen, zoals bij een aangetoond tekort aan voedingsstoffen of voor risicogroepen zoals zwangere vrouwen of veganisten, kunnen bepaalde voedingssupplementen eventueel zinvol zijn. Zo wordt veganisten aangeraden vitamine B12 aan te vullen. Ook zwangere vrouwen wordt aangeraden te zorgen voor een voldoende inname van foliumzuur om gezondheidsrisico’s voor het kind te voorkomen; deze inname kan soms ook uit voedingssupplementen komen. In zulke gevallen wordt echter aangeraden vooraf advies in te winnen bij een arts of voedingsdeskundige.

De macht van influencers – reclame en desinformatie

Een ander probleem in verband met voedingssupplementen is de reclame, die vaak via sociale media en influencers wordt verspreid. Veel influencers genieten grote geloofwaardigheid bij hun volgers en worden door bedrijven ingehuurd om voedingssupplementen aan te prijzen. Bijzonder vaak worden eiwitten, magnesium en de vitaminen C, B6 en D3 aangeprezen. Daarbij wordt vaak de indruk gewekt dat de producten wonderen verrichten, bijvoorbeeld tegen vermoeidheid, stress, honger, overgewicht, haaruitval of slaapproblemen. Maar wat de reclame verzwijgt: veel van deze gezondheidsgerelateerde uitspraken, zogenaamde health claims, zijn in de EU niet toegestaan. Soms worden zelfs genezingsbeloften gedaan, die voor levensmiddelen volledig verboden zijn. Ook wordt vaak verzwegen dat de stoffen die bijzondere effecten zouden hebben, zijn toegevoegd.

Volgens een rapport van de consumentenorganisatie Foodwatch** bevat ongeveer een derde van de Instagram-stories over voedingssupplementen ontoelaatbare gezondheidsclaims. Alternatief: een voorbeeld daarvan zijn influencers die creatinepoeder aanprezen met de bewering dat het het geheugen verbetert, het cortisolgehalte en stress verlaagt en zorgt voor een strakkere look. Zulke verboden uitspraken kunnen bij volgers een vertekend beeld van gezondheid oproepen en tot onzekerheid leiden. Helaas is er tot nu toe geen doeltreffende controle door de autoriteiten, omdat zij overbelast zijn met het controleren van reclame op sociale media.

Secundaire plantenstoffen – waarom natuurlijke levensmiddelen beter zijn

Natuurlijke levensmiddelen bieden een veelheid aan gezondheidsbevorderende stoffen die in voedingssupplementen vaak ontbreken. Een bijzonder belangrijk bestanddeel zijn secundaire plantenstoffen. Deze stoffen, die planten hun kleur geven en dienen als afweer tegen vraatzuchtige belagers en als groeiregulatoren, kunnen een positieve invloed hebben op stofwisselingsprocessen in het lichaam. Tot de bekendste behoren polyfenolen, carotenoïden, fyto-oestrogenen en glucosinolaten. Ook veel bitterstoffen, die in levensmiddelen voor de bittere smaak zorgen, behoren tot de secundaire plantenstoffen.

Hoewel het geen essentiële voedingsstoffen zijn, hebben secundaire plantenstoffen onder meer antioxidatieve, ontstekingsremmende en zelfs anticarcinogene eigenschappen. Deze stoffen zijn het resultaat van de natuurlijke biodiversiteit van planten. Ongeveer 5.000 tot 10.000 van deze stoffen komen voor in plantaardige levensmiddelen zoals groenten, fruit en peulvruchten.

In tegenstelling tot de geïsoleerde voedingsstoffen in voedingssupplementen is het bij natuurlijke levensmiddelen de complexe samenstelling van verschillende stoffen die ze waardevol maakt voor de gezondheid. Daarom raadt de Deutsche Gesellschaft für Ernährung (DGE)*** aan secundaire plantenstoffen via natuurlijke levensmiddelen binnen te krijgen en geïsoleerde secundaire plantenstoffen te vermijden. Voor de werking van secundaire plantenstoffen zou het doorslaggevend kunnen zijn dat ze in het geheel van de plant werken. Geïsoleerde secundaire plantenstoffen zouden daarentegen zelfs schadelijk kunnen zijn als ze in hoge doses worden ingenomen.

Natuurlijke levensmiddelen voor elke dag

Natuurlijke plantaardige levensmiddelen zijn een essentiële bron van een veelheid aan belangrijke voedingsstoffen die ons lichaam dagelijks ondersteunen in zijn natuurlijke processen en bij zijn herstel. In plaats van geïsoleerde voedingssupplementen leveren fruit, groenten, peulvruchten en noten ons naast vitaminen, mineralen en vezels een veelheid aan secundaire plantenstoffen. De verscheidenheid van meer dan 100 plantaardige ingrediënten zit in onze P. Jentschura WurzelKraft®. Het granulaat bevat meer dan 100 plantaardige ingrediënten zoals vruchten, noten, zaden, kruiden, groenten en bloemenpollen.

Op onze Jentschura Campus leer je hoe je natuurlijke, plantaardige levensmiddelen heel eenvoudig in je dagelijks leven integreert. In onze kookcursussen Basisch koken en Mijn basenbuffet of in de door zorgverzekeraars gesubsidieerde seminars JobFood en Preventieve voedingstraining laten we je zien hoe je gezonde en praktische gerechten bereidt.

Conclusie: een evenwichtige voeding is de sleutel

Niet één enkel voedingssupplement is verantwoordelijk voor onze gezondheid, maar een evenwichtige voeding met voldoende groenten, fruit, peulvruchten, noten en volkoren granen. Bijvoorbeeld in de vorm van de mediterrane voeding/eetcultuur, die in verband wordt gebracht met een bijzonder lange levensduur (longevity). Voedingssupplementen zouden alleen in bijzondere gevallen en na deskundig advies moeten worden ingenomen. Een gevarieerde voeding en regelmatige beweging zijn de sleutel tot gezondheid.

• *Bundesgesundheitsblatt, editie 11/25, artikel 3: https://link.springer.com/articl...
• **Foodwatch: https://www.foodwatch.org/de/neuer-report-influencerinnen...
• ***DGE https://www.dge.de/wissenschaft/fachinformationen/sekundaere-pfl...